transportszynowy.pl

najobszerniejsze centrum wiedzy o transporcie szynowym po polsku

Układy i urządzenia hamulcowe > Nastawy hamulca

W zależności od rodzaju składu stosuje się odpowiednie nastawy hamulca bezpośrednio związane z szybkością jego działania w celu dopasowania działania hamulca w pojeździe do wymagań wynikających z rodzaju pociągu lub stanu obciążenia pojazdu.

1. HAMULEC SZYBKO DZIAŁAJĄCY to hamulec, w którym napełnianie cylindrów hamulcowych sprężonym powietrzem podczas hamowania i opróżnianie cylindrów hamulcowych ze sprężonego powietrza podczas odhamowania odbywa się szybko. Hamulec ten stosowany jest w pociągach pasażerskich i i czasem również w pociągach towarowych.
Hamulec ten może mieć trzy nastawy w tym jedną wysokiej mocy oraz może współpracować z elektromagnetycznym hamulcem szynowym:

P - OSOBOWY - hamulec osobowy (oznaczany również: "O")

R - POŚPIESZNY - hamulec osobowy z włączonym wysokim stopniem hamowania

R + Mg - POŚPIESZNY + hamulec magnetyczny


2. HAMULEC WOLNO DZIAŁAJĄCY to hamulec w którym napełnianie cylindrów hamulcowych sprężonym powietrzem podczas hamowania i opróżnianie cylindrów hamulcowych ze sprężonego powietrza podczas luzowania odbywa się powoli. Gdy cylindry są napełniane sprężonym powietrzem widoczna jest faza początkowego szybszego wzrostu ciśnienia w cylindrach (tzw. podskok). Hamulec wolno działający nazywany jest też hamulcem towarowym i stosuje się go tylko w pociągach towarowych.
Posiada on jedna nastawę:

G - TOWAROWY (oznaczany również: "T")


Na poniższych fotografiach przedstawione są przykładowe dźwignie przestawcze do wyboru nastawy hamulca:

Kliknij aby powiększyć    
Dźwignia przestawcza hamulca
na wagonie osobowym (G P R)



Kliknij aby powiększyć    
Dźwignia przestawcza hamulca
na wagonie towarowym (G
/T/ P /O/)


W pojazdach trakcyjnych zmianę rodzaju hamulca realizuje się przełącznikiem na pulpicie maszynisty:

Kliknij aby powiększyć    
Przełącznik na pulpicie maszynisty
w pojeździe trakcyjnym (G
/towarowy/ P /osobowy/)


Kliknij aby powiększyć    
Przełącznik na pulpicie maszynisty
w pojeździe trakcyjnym (G
/towarowy/ P /osobowy/ R /pośpieszny/)


W hamulcu szybkodziałającym następuje szybsze napełnianie i opróżnianie siłowników hamulcowych ze sprężonego powietrza niż w hamulcu wolnodziałającym, gdzie ten proces trwa wolniej. W wszystko ze względu na przebieg fali uderzeniowej w przewodzie głównym i czas reakcji poszczególnych hamulców w składzie pociągu (czas potrzebny na przesterowanie zaworów rozrządczych).
Przykładowo w długim składzie pociągu towarowego przy nastawnie na hamulec szybkodziałajacy, załączenie hamowania spowodowałoby szybkie załączenie hamowania w pierwszych wagonach składu za pojazdem trakcyjnym, a wraz z przebiegiem fali uderzeniowej w dalszych wagonach hamowanie załączałoby się z opóźnieniem, co spowodowałoby nabieganie wagonów z końca składu na te początkowe.
Przy luzowaniu z kolei pierwsze odluźnione byłyby wagony za pojazdem trakcyjnym, podczas gdy końcowe wagony byłyby zahamowane, co w takiej sytuacji grozi rozerwaniem składu pociągu.