transportszynowy.pl

najobszerniejsze centrum wiedzy o transporcie szynowym po polsku

Rozjazdy i skrzyżowania torowe > Charakterystyka rozjazdów

Rozjazdy to elementy nawierzchni torowej, na których następuje rozgałęzianie się torów.


Przykładowe układy i konfiguracje rozjazdów


Na trasach tramwajowych rozjazdy budowane są w dwóch technologiach: na podrozjazdnicach (betonowych / drewnianych) lub na podbudowach betonowych. Podrozjazdnice to specjalny rodzaj podkładów torowych o różnej długości, umożliwiających prawidłowe oparcie zwrotnic, krzyżownic i szyn torów rozjazdowych. Podbudowę betonową rozjazdu stanowi płyta żelbetonowa wykonana pod całym obszarem rozjazdu.

W rozjazdach tramwajowych w Polsce stosuje się szyny rowkowe. Jest to podyktowane faktem, że promienie łuków rozjazdów tramwajowych są małe (nawet tylko 16 m), a kołnierz szyny rowkowej zapewnia lepsze prowadzenie zestawów kołowych tramwaju podczas przejazdu po łukach. Poza tym rozjazdy często występują również w ramach nawierzchni drogowej. Dla dodatkowego wzmocnienia układu torowego rozjazdów pomiędzy szynami mogą być stosowane specjalne łączniki szyn (widoczne na poniższych fotografiach) w formie płaskowników stalowych mocowanych pomiędzy szyjkami sąsiednich szyn.


Rozjazdy zabudowane w technologii podpypkowej na podrojazdnicach drewnianych



Rozjazdy zabudowane w technologii bezpodsypkowej na podbudowie betonowej


Poniższe fotografie przedstawiają proces budowy rozjazdu na podbudowie betonowej.


Płyty wibroizloacyjne gumowe i zbrojenie dla płyty betonowej


 
Podbudowa betonowa na obszarze rozjazdów



Zwrotnice przygotowane do montażu na podbudowie betonowej

   
Wypełnienie betonem przestrzeni mędzyszynowych przed położeniem warstwy ścieralnej jezdni

 

Rozróżnia się rozjazdy zwyczajne, czyli takie w których jeden tor przebiega na wprost (tor zasadniczy), a drugi odgałęzia się w lewo lub w prawo (tor zwrotny) oraz rozjazdy łukowe, a których tor prosty w ramach rozjazdu rozgałęzia się w lewo i prawo.

 
Rozjazd zwyczajny lewy (normalnotorowy / wąskotorowy)


Rozjazd łukowy

 

W zagranicznych sieciach tramwajowych można również spotkać rozjazdy, w których zastosowane są szyny typu kolejowego oraz krzyżownice o budowie charakterystycznej dla kolei, czyli z dziobnicą i szynami skrzydełkowymi oraz opornicami. Poniżej przykłady takich rozjazdów.

  
Rozjazdy typu kolejowego (opis na powiększeniu)

 

Pod względem lokalizacji rozróżnia się rozjazdy najazdowe i zjazdowe. Najazdowe to te, w których z punktu widzenia kierunku jazdy tramwaju tory rozgałęziają się. Prowadzący pojazd przed wjazdem na rozjazd musi ustawić i sprawdzić poprawność ustawienia zwrotnicy na wybrany kierunek jazdy. Rozjazdy zjazdowe to takie, po których przejazd odbywa się z torów odgałęziających się. W tym przypadku prowadzący tramawaj nie ingeruje w położenie zwrotnicy rozjazdu - przekłada się ona na skutek przejazdu zestawów kołowych z wybranego kierunku jazdy.

 
Rozjazd najazdowy (A) i zjazdowy (B)

 

Obszary rozjazdów to miejsca, w których tramwaje są szczególnie narażone na wykolejenia. W związku z tym konieczne jest stosowanie ograniczeń prędkości jazdy po rozjazdach (więcej informacji w rozdziale, opisującym budowę rozjazdów).

 
Ślady po wykolejeniu